Trang chủ » THƯỢNG TƯỚNG THÁI SƯ TRẦN QUANG KHẢI – MỘT VỊ TƯỚNG, NHÀ NGOẠI GIAO, NHÀ THƠ ĐẠI TÀI

THƯỢNG TƯỚNG THÁI SƯ TRẦN QUANG KHẢI – MỘT VỊ TƯỚNG, NHÀ NGOẠI GIAO, NHÀ THƠ ĐẠI TÀI

bởi Sưu Tầm
0 bình luận 108 lượt xem

Trần Quang Khải (1241 – 1294) là danh tướng thời nhà Trần. Ông là con thứ ba của vua Trần Thái Tông và Hoàng hậu Thuận Thiên, em trai vua Trần Thánh Tông. Thuở nhỏ, Trần Quang Khải rất chăm học, võ giỏi, làm thơ hay nên rất được vua cha yêu mến.

Học trò nghe lời Thầy

Khi Trần Quang Khải lên bảy tuổi, triều đình mở khoa thi Đinh Mùi (1247). Đây là một khoa thi rất lạ, kết quả khoa thi hết sức đặc biệt mà một nghìn năm khoa cử Nho giáo Việt Nam không lặp lại. Bởi đứng đầu Tam khôi lần này là Trạng nguyên Nguyễn Hiền mới 13 tuổi, thứ đến Bảng nhãn Lê Văn Hưu 18 tuổi, Thám hoa Đặng Ma La 14 tuổi.  

Bảng nhãn Lê Văn Hưu được vua Trần giữ lại trong cung để dạy dỗ hoàng tử Khải. Nhờ những kiến thức uyên bác của Lê Văn Hưu cộng với sự say mê học hỏi và tư chất thông minh nên Trần Quang Khải được trang bị đầy đủ kiến thức về văn chương lẫn võ bị binh thư. Đặc biệt ông được thầy truyền dạy về lịch sử anh hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.     

Có lần, Trần Quang Khải hỏi thầy có cách gì để nước nhỏ chống được sự thôn tính của nước lớn hơn. Lê Văn Hưu trả lời rằng: “Khi vua quan đồng lòng, nhân dân đoàn kết một chí giết giặc thì kẻ địch nào cũng bị đánh bại”. Lời dạy của thầy đã mãi khắc ghi vào tâm trí của vị hoàng tử trẻ.

Người đứng đầu triều nắm giữ binh quyền văn võ Đại Việt

Năm 1258, Trần Quang Khải được phong là Chiêu Minh Đại Vương khi mới 17 tuổi. Bấy giờ đất nước ta đang đối mặt với nạn ngoại xâm Mông Cổ. Với tinh thần kiên quyết giữ vững chủ quyền và lãnh thổ đất nước, nhưng lại rất linh hoạt trong sách lược ngoại giao (không thể tránh được cuộc chiến tranh), Trần Quang Khải kéo dài thời gian để quân ta chuẩn bị kháng chiến được tốt hơn. Trần Quang Khải đã hoàn thành được trọng trách của mình trong điều kiện so sánh lực lượng giữa ta và địch rất chênh lệch và công tác ngoại giao cũng vô cùng phức tạp, gay cấn. Năm 1261, Trần Quang Khải được phong Thái úy. Việc ông được giữ trọng trách triều chính đã khẳng định tài năng thực sự của ông. Tháng 3 năm Tân Mùi (1271), Trần Quang Khải được phong là Tướng quốc Thái úy, trở lại kinh thành nắm giữ trọng trách.

Do tài năng và những công lao của Trần Quang Khải trong việc kéo dài thời gian hòa hoãn, tạo thêm điều kiện chuẩn bị cho cuộc kháng chiến, vua Trần đã phong cho Trần Quang Khải chức Thượng tướng Thái sư, là người đứng đầu triều nắm giữ binh quyền văn võ Đại Việt.

Trong hoàng tộc nhà Trần, giữa hai nhân tài Trần Quang Khải và Trần Quốc Tuấn từ trước có mối bất hòa, nhưng nay trước nguy cơ mất nước, hai ông đã chủ động xóa bỏ hiềm khích, cùng đoàn kết phụng sự đất nước. Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải đã chủ động tâu trình nhà vua trao quyền chỉ huy quân đội cho Trần Quốc Tuấn. Vua Trần đã phong cho Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn chức Quốc công Tiết chế để thống lĩnh quân dân Đại Việt.

Trong chuyến phò giá vua về kinh, cảm kích trước chiến thắng hào hùng của dân tộc, Trần Quang Khải đã xúc cảm làm bài thơ “Tụng giá hoàn kinh sư” bất hủ:

Đoạt sáo Chương Dương độ

Cầm hồ Hàm Tử quan

Thái bình tu trí lực

Vạn cổ thử giang san.

Dịch thơ:

Chương Dương cướp giáo giặc

Hàm Tử bắt quân thù

Thái bình nên gắng sức

Non nước ấy nghìn thu.

Sau chiến tranh, ông xin về tĩnh dưỡng ở Phúc Hưng viên (Nam Định) sống đến cuối đời. Ông có viết tập thơ “Lạc đạo”, ghi lại niềm hoài cảm về một giai đoạn chống ngoại xâm đầy hào hùng của dân tộc, mà trong thời trai trẻ của mình, ông đã có phần đóng góp xứng đáng.

Lời bàn:

Lịch sử nước Việt tự hào đã ba lần đánh tan quân Nguyên – Mông hùng mạnh. Công lao không thể không kể đến vị Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải. Ông là một đại thần thanh liêm cương trực, một nhà chính trị lỗi lạc, một nhà ngoại giao xuất sắc, một võ tướng anh dũng hiển hách không thua kém Trần Quốc Tuấn.

Sinh thời, Vua Trần Thánh Tông có làm bài thơ ca ngợi công lao của ông:

Tặng Trần Quang Khải

Nhất đại công danh thiên hạ hữu,

Lưỡng triều trung hiếu thế gian vô.

Dịch:

Công danh một thưở còn bao kẻ,

Trung hiếu hai triều chỉ một ông

Sách “Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục” do sử thần Đại Nam thời Nguyễn soạn cũng đánh giá về Trần Quang Khải như sau: “Quang Khải lúc làm tướng võ, lúc làm tướng văn, giúp vương nghiệp nhà Trần, uy danh ngang với Quốc Tuấn”.

Đọc thêm:

You may also like

Nhập bình luận